صفحه اصلی
شبکه های اجتماعی
yahoo google aparat twitter facebook
audio
upload

ابزارک ها

ابزارک

نویسنده: پیام فضلی نژاد

وقتی یورگن هابرماس وارد کتابخانه منزل کدیور شد، سعید حجاریان با کمک واکر به استقبالش رفت و به شوخی گفت «مثل اینکه شما هم مثل من به گفتار درمانی نیاز دارید!»134 هابرماس چون به «شکاف کام» دچار بود، مانند حجاریان مبهم و بریده بریده حرف می زد. او پاسخ داد «همه ما به گفتار درمانی محتاجیم، چون در دیالوگ ضعف داریم و حرف هم را نمی فهمیم.»135 حجاریان در سالیان گذشته همواره معترف بود که «اصلاح طلبان در تئوری عقب مانده هستند»136 و هابرماس نیز تمایل داشت بداند که آنان درباره «آینده سیاسی اصلاحات» چه می اندیشند؟۱۳۷ فیلسوف آلمانی در ابتدای دیدار بدون مقدمه از میزبانان خود پرسید که «برای استقرار سکولاریسم، اصلاح طلبان تا کجا پیش می روند؟» و با تاکید گفت «مخالفت شما با ادغام دین و دولت تا چه حدی جدی است؟»138 نظر کدیور، مجتهدشبستری، بهشتی، حجاریان و مهاجرانی یکسان بود؛ آن ها به هابرماس پاسخ دادند که به عنوان «اصلاح طلب» برای حاکم کردن سکولاریسم در ایران «قدم به قدم پیش می رویم»139 و فعلاً پتانسیل برپایی یک «انقلاب سکولار» را در کشور نداریم. بنابراین، چنان که علیرضا بهشتی می گفت تا اطلاع ثانوی «هیچ انقلابی در انقلاب روی نخواهد داد!»140 همه مثل محمد مجتهد شبستری همچنان روی «پروژه پروتستانتیسم اسلامی برای اصلاح دینی» تاکید داشتند و هابرماس نیز علاقه زیادی به آن نشان داد، چون فکر می کرد مضمون سیاسی اختلافات مذهبی در جهان اسلام را نباید دست کم گرفت.۱۴۱ «انقلابیون مایوس» لقبی است که هابرماس به اصلاح طلبان
می دهد و می گوید در عین حال که آنان از انقلاب اسلامی
بریده اند، چشم انداز روشنی هم از اصلاحات به دست نمی دهند، ولی به دنبال راهی برای «تصحیح انقلاب» هستند:
آنچه که اصلاح طلبان می خواهند این است که «اصلاحات» را در ادامه روند انقلاب اسلامی و به عنوان نیروی «تصحیح کننده انقلاب» به پیش ببرند.۱۴۲
با این همه، در گزارشی که از «فرجام پروژه مدرنیته در ایران» به رئیس جمهور خاتمی ارائه و بعدها آن را در رسانه ها منتشر کرد، به صراحت نوشت که «اصلاح طلبان دچار عمل زدگی، سرخوردگی و فقدان آینده نگری هستند و مردم هم از آنان ناامید گشته اند.»143 در این برآورد، هابرماس معتقد بود «ناآرامی به طرزی آشکار در ایران رشد می کند»144 و اصلاح طلبان باید با «نهادسازی دموکراتیک» به تجمیع نیرو بپردازند تا آمادگی یک «مبارزه مدنی» را داشته باشند و از «انسداد سیاسی» رها گردند؛ البته خوشبینی او به فرآیند «فروپاشی جمهوری اسلامی» به رویاپردازی های عبدالکریم سروش پهلو می زد و از یک تناقض آشکار رنج می برد:
نظام «قدرت تجزیه شده» در ایران از ناهنجاری رنج می برد و دیگر نمی تواند «جامعه مشتت» را کنترل کند. مردم بدون «اصلاح طلبان» نیز راه خود را می روند. ۱۴۵ تأثیراتی را که من از ملاقات هایم با روشنفکران و شهروندان جامعه شهری بزرگ داشتم، با تصویر کلی از ایران که از طریق «یک قدرت مرکزی» هدایت و توسط «نیروهای امنیتی» کنترل می شود، مطابقت نداشت؛ چرا که افراد با اعتماد به نفس و خودآگاهی و بدون حسابگری های خاص در این ملاقات ها ظاهر می شدند. من با «شرایط باز آکادمیک» در تهران مواجه شدم.۱۴۶
یورگن هابرماس تاکید فراوانی روی «نقش سر و روسری زنان» در مسائل گوناگون داشت و در مصاحبه هایش با اشپیگل و فرانکفورتر آلگماینه درباره سفر ایران این سوال را تکرار می کرد.۱۴۷ گویا این مهم ترین پرسشی بود که در کسوت یک فیلسوف به جست وجوی پاسخش تا تهران آمده بود. مثلاً تضادهایی مصنوعی از جامعه ایران در ذهنش می ساخت و اینکه «بیش از نیمی از دانشجویان زنان می باشند. چه تعداد از آنان اگر اجازه داشتند ترجیح می دادند تا روسری هایشان را از سر بردارند؟»148 او حتی پاسخ مشخصی به پرسش هایی که خودش طرح می کرد، نمی داد. فقط می گفت:
این را طبیعتاً هیچ کس نمی داند. مثلاً خانمی که به عنوان راهنما مرا در دیدار از پرسپولیس (تخت جمشید) همراهی می کرد، فردی غیرسیاسی بود و از طرفداران یونگ و فروید. او علاقه به خواندن ترجمه رمان های آمریکایی و پرتغالی داشت، اما در رابطه با جدایی زن و مرد در مسجد مشکلی نداشت، ولی عمل تنها به آداب دینی را نیز نمی پذیرفت. در ضمن او اطمینان کامل داشت که پس از اولین انتخاب «محمد خاتمی» خیلی چیزها در زمینه «مسائل فرهنگی» و «آزادی های فردی» تغییر یافته است.۱۴۹
هابرماس علی رغم ژستی که به عنوان یک «ناظر فکری بی طرف» می گرفت، باز هم نمی توانست خود را از از نگاه کلیشه ای غرب به ایران رها سازد. برای همین به ورطه تناقض گویی های آشکار می افتاد.ا و توضیح نداد چگونه یک «قدرت تجزیه شده» در «جامعه ای مشتت» جرائت ایجاد «حکومتی غیرامنیتی» و ترویج «فضای باز آکادمیک» را یافته است! هابرماس هر چند کوشید از جمهوری اسلامی تصویر نظامی «فرسوده و پیر» بسازد، ولی معترف بود که«ایرانی ها بیش از آنچه که ما در موردشان بدانیم، راجع به ما اطلاعات دارند» و با دقت سیر تحولات دنیای غرب را دنبال می کنند.۱۵۰ حالا این فیلسوف گرفتار در لابه لای ارزیابی های شتابزده و متناقض، می خواست ناجی «اصلاحات» هم باشد. مجله مطالعات ایرانشناسی به سردبیری محمدعلی همایون کاتوزیان که از سوی انتشارات Routledge منتشر می شود، با بررسی جامع اهداف و آثار سفر هابرماس به ایران نوشت:
برخی ایده گفت وگوی هابرماس را بسیار نزدیک به ایده گفت وگوی تمدن های «سیدمحمد خاتمی» می دانند و به همین دلیل، اندیشه هابرماس راهی برای بهبود وضعیت سیاسی ایران در اختیار اصلاح طلبان قرار می دهد.۱۵۱
از منظر هابرماس، دانشگاه ها و احزاب دو رکن اصلی برای زمینه سازی «مبارزات مدنی» و «گذار به دموکراسی» بودند. از این رو، اصلاح طلبان «مطالعه فرآیند دموکراتیزاسیون» را به یک پروژه رسمی آکادمیک تبدیل کردند. حسین بشیریه در دانشگاه تهران و علیرضا بهشتی و میرحسین موسوی همراه محسن کدیور در دانشگاه تربیت مدرس بخشی از این پروژه را پیش بردند.۱۵۲ حضور هابرماس منجر به یک رشته تغییرات بنیادین در سیاست های حزب مشارکت ایران شد و این حزب به پیشنهاد سعید حجاریان و با تکیه بر «مدل هابرماسی» 40 جلسه کارگاهی را برای هواداران خود با هدف طراحی و تبیین مدل جدید «گذار به دموکراسی» برگزار کرد.۱۵۳ این نشست ها با حضور اعضای گروهک های نهضت آزادی و ملی- مذهبی ها تحت عنوان «تا دموکراسی» از بهمن ۱۳۸۲ آغاز گشت و به تدوین یک منشور عملیاتی برای «سقوط فیزیکال نظام» انجامید.۱۵۴
 


  • تاریخ ارسال: ۸:۱۰ ب.ظ - سه شنبه ۱۳۹۰/۱۰/۲۰
  • چاپ این مطلب
  • تعداد بازدید: 2,111
  • بدون نظر
  • گزارش!

دیدگاه شما

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.



مستضعفین تی وی

این مطلب را به اشتراک بگذارید:

فیس بوک تویتر گوگل پلاس افسران ایمیل چت

نظرسنجی

آیا شما عملکرد دولت حسن روحانی در حل معظلات اقتصادی را مثبت ارزیابی می کنید؟

  • خیر (94%٬ 409 رأی)
  • بله (6%٬ 28 رأی)

تعداد رأی دهندگان: 437
[ آرشیو نظرسنجی ]

Loading ... Loading ...

خبرنامه

برای اطلاع از به روزرسانی‌ها و دیگر اخبار مرتبط با سایت، در خبرنامه اینترنتی ما عضو شوید. توضیحات بیشتر...
پس از ارسال، پیامی به پست الکترونیک شما فرستاده می‌شود که باید روی لینکی که در پیام موجود است کلیک کرده تا عضویت شما قطعی گردد.

سامانه پیام کوتاه

جهت عضویت در سامانه پیام کوتاه بچه‌های قلم، عدد 22 را به شماره 30007227001212 ارسال نمایید.

  • آ – العالم
  • آ- پرس تی وی
  • ادواردو
  • برهه
  • پایگاه اینترنتی هیئت جوادالائمه علیه السلام
  • تا شهدا، با شهدا
  • تبیان مهدویت
  • سایت اختصاصی شهید "احمد کاظمی"
  • عمارنامه

به " بچه‌های قلم" امتیاز دهید.