صفحه اصلی
شبکه های اجتماعی
yahoo google aparat twitter facebook
audio
upload

ابزارک ها

ابزارک

علی نادری

نسبت توافقنامه ایران و ۱+۵ با خطوط قرمز هسته‎ای ایران چیست؟ آیا در این توافقنامه خطوط قرمز ایران تثبیت شده است، از آنها عبور شده و یا نسبت به خطوط قرمز ایران مبهم است؟ این سوال مهمی است که پاسخ به آن می‎تواند ما را در قضاوت نسبت به آنچه در ژنو از جانب ایران امضاء شده است کمک کند.

شاید برای پاسخ به این پرسش بهتر باشد آنچه را که خط قرمز جمهوری اسلامی در موضوع هسته‎ای می‎دانیم، روشن کنیم و بدانیم که قرار است بر سر چه موضوعی بحث و گفتگو صورت پذیرد. ناگفته پیداست که رسیدن به آنچه «حق» مردم یک کشور در عرصه هسته‎ای است، نه برای ایران بلکه برای هر کشوری یک خط قرمز غیرقابل معامله است. این «حق» را معاهده NPT در ماده اول بند ۴ خود اینگونه تبیین کرده است:

هیچ نکته ای در این پیمان نباید به گونه ای تفسیر شود که “حق مسلم” همپیمانان در انجام تحقیقات، تولید و استفاده از انرژی هسته‌ای برای مقاصد صلح آمیز را تحت تاثیر قرار دهد.

بر اساس ماده ۴ ان پی تی ، این معاهده «هیچگونه محدودیتی» در مورد نوع فناوری و سطح بهره برداری صلح آمیز از انرژی هسته ای، از جمله چرخه سوخت، شامل غنی سازی ایجاد نکرده است. بنابر این حق قانونی ایران در موضوع هسته‎ای را که خط قرمز ایران در هر نوع مذاکره‎ای نیز به شمار می‎رود، می‎توان « امکان برخورداری بدون محدودیت از برنامه صلح‎آمیز هسته‎ای طبق معاهده NPT» تعریف کرد.

آقای حسن روحانی در نامه‎ای که به رهبر معظم انقلاب مرقوم داشته‎‎اند، دستاورد مذاکرات را اینگونه بیان کرده‎اند:دستاوردهای قطعی این توافق اولیه، به رسمیت شناخته‌شدن حقوق هسته‌ای ایران و حراست از دستاوردهای هسته‌ای فرزندان این مرز و بوم بوده است و در کنار آن با توقف روند تحریم‌های ظالمانه، بخشی از فشارهای غیرقانونی در تحریم‌های یک‌جانبه برداشته و فروپاشی سازمان تحریم آغاز شده است. اما آیا فی الواقع این خطوط قرمز در توافق نامه حفظ شده و حقوق هسته‎ای ایران وفق معاهده NPT به رسمیت شناخته شده است؟

در دو بخش از توافقنامه رسمی ایران و ۱+۵ به این موضوع به صورت ویژه اشاره شده است. در بخش مقدمه توافقنامه آمده است: این راه‌حل جامع ایران را قادر می‌سازد تحت مفاد مربوطه در معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای (ان‌پی‌تی) و برابر با تعهداتی که این مفاد برای این کشور ایجاب می‌کند، از حق بهره‌برداری از انرژی هسته‌ای برای اهداف صلح‌آمیز برخوردار شود.

بر این مبنا ایران باید « امکان برخورداری بدون محدودیت از برنامه صلح‎آمیز هسته‎ای طبق معاهده NPT» را دریافت کرده باشد. اما توافقنامه بلافاصله این موضوع را نقض کرده و عنوان می کند: این راه‌حل جامع، در برگیرنده یک برنامه غنی سازی مورد توافق دوطرف است، که با اِعمال محدودیت‌ها و اقدامات شفاف‌ساز به منظور حصول اطمینان از ماهیت صلح‌آمیز آن، همراه خواهد بود.

به این ترتیت نه تنها « امکان برخورداری بدون محدودیت از برنامه صلح‎آمیز هسته‎ای طبق معاهده NPT» به عنوان خط قرمز، در این بند برای ایران به رسمیت شناخته نشده است بلکه اعمال این «حق بدون محدودیت ایران»، منوط به توافق دو طرف و همراه با اعمال محدودیت‎ها و اقدامات شفاف‎ساز خواهد بود.

اما به این موضوع در مفاد اصلی گام نهایی توافقنامه بصورت ویژه‎ و پررنگ‎تری پرداخته شده است. گام نهایی که پس از سپری شدن موفق گام‎های اولیه بصورت یک «توافق بلند مدت» در نظر گرفته شده است، بخشی از توافق را اینگونه بیان می‎کند: مشخص ساختن حقوق و تکالیف اعضای معاهده ان‌پی‌تی و توافقنامه‌های پادمانی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی.

اما باز هم متن توافقنامه این بند را به معنای « امکان برخورداری بدون محدودیت از برنامه صلح‎آمیز هسته‎ای طبق معاهده NPT» تلقی نکرده و بلافاصله برای تفسیر آن در بند دیگر توافقنامه آورده است: در پیش گرفتن یک برنامه غنی سازی مورد توافق دو طرف با در نظر گرفتن معیار‌های منطبق بر نیازمندی‌های عملی و نیز اعمال محدودیت بر گستره و سطح فعالیت‌های غنی سازی، ظرفیت آن، محل انجام آن و ذخایر اورانیوم غنی شده، برای مدت زمان مورد توافق.

بر این اساس باز هم آنچه به عنوان حق غنی سازی برای ایران در نظر گرفته شده است، نه یک «حق غنی سازی بدون محدودیت» بلکه غنی محدود به نیاز عملی و محصور در میان اعداد توافق شده میان طرفین خواهد بود.

و نکته جالب توجه آنجاست که متن توافق نامه در بند پایانی خود و پس از آنکه ایران گام‎های اولیه را با وجود امتیازاتی فراوانی که اعطا می‎کند، سپری کرد و پس از آن در گام نهایی که در یک بازه زمانی بلند مدت تعریف شده است نیز توانست رضایت طرف مقابل را کسب کند باز هم به صراحت، تصریح طرف مقابل به «دارا بودن حق غنی‎سازی بدون محدودیت طبق معاهده NPT » را نخواهد شنید بلکه آنچه بدست خواهد آورد آن است که « در پی اجرای موفقیت‌آمیز گام نهایی برای رسیدن به راه‌حل جامع در طول بازه زمانی مشخص شده برای آن، با برنامه هسته‌ای ایران نیز همانند برنامه‌های غیر تسلیحاتی هسته‌ای دیگر کشورهای عضو NPT برخورد خواهد شد.»

به عبارت دیگر، در حالی که ادعا می‎شود طرف مقابل حق غنی سازی ایران را به رسمیت شناخته است، ۱+۵ حتی حاضر نشده این لفظ را در صورت انجام سال‎ها اقدامات اعتماد ساز از سوی ایران در توافقنامه وارد کند. بلکه در توافقنامه متعهد شده است که بعد از آنکه ایران سال‎های سال اقدامات اعتمادساز خود مطابق گام‎های اولیه و نهایی این توافقنامه را انجام داد، با برنامه هسته‌ای ایران نیز همانند برنامه‌های غیر تسلیحاتی هسته‌ای دیگر کشورهای عضو NPT برخورد خواهد شد.

و نکته قابل توجه آن است که اساسا مقامات امریکا در برخورد با سایر کشورهای عضو NPT ، مطابق با تفسیر خود از این معاهده حق غنی‎سازی را برای هیچ کشوری به رسمیت نمی‎شناسند و این یعنی بازگشت به نقطه اول و بحث‎هایی که طی ده سال گذشته میان امریکا و ایران در موضوع هسته‎ای رایج بوده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا یک شب پیش از مذاکرات ژنو در جمع خبرنگاران در پاسخ به سئوالی درباره حق غنی سازی اورانیوم تفسیر امریکا از حق قانونی کشورها در معاهده NPT را اینگونه بیان کرده بود : “ما حق هیچ کشوری برای غنی‌سازی را به رسمیت نمی‌شناسیم. ایرانی‌ها به‌مدت یک دهه گفته‌اند که این حق را دارند. در تلاشیم تا به مصالحه‌ای دست یابیم”.

شاید اکنون بهتر بتوان به این سوال پاسخ داد که آیا توافق ژنو توانسته است خط قرمز ایران یعنی « امکان برخورداری بدون محدودیت از برنامه صلح‎آمیز هسته‎ای طبق معاهده NPT» را آنچنان که مسئولین دولت اعلام کرده‎اند تثبیت کند و آیا می‎توان به این توافق عنوان برد – برد را اطلاق کرد؟


  • تاریخ ارسال: ۳:۳۱ ب.ظ - دوشنبه ۱۳۹۲/۰۹/۴
  • چاپ این مطلب
  • تعداد بازدید: 2,760
  • ۱ نظر
  • گزارش!
  1. حسين

    کاملا با نظر نویسنده موافقم و مطمئنم این مذاکرات برای گذر موقت از بحران اقتصادی است که در حال حاضر کشور با آن مواجه است و چون دولت حاضر قادر به حل آن نمیباشد بنابراین بصورت کاملا فریبکارانه سر مردم را با این مسائل گول زنک و زیر پاگذاری مسائل ارزشی که حقوق آیندگان نیز در آن مستتر است با دادن آب نبات به مردم میخواهد موقتا خود و وعده های پوچ خود را پوشش داده و مزاج نادانان جامعه را همچون خودشان آمریکائی بگردانند

دیدگاه شما

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.



مستضعفین تی وی

این مطلب را به اشتراک بگذارید:

فیس بوک تویتر گوگل پلاس افسران ایمیل چت

نظرسنجی

آیا شما عملکرد دولت حسن روحانی در حل معظلات اقتصادی را مثبت ارزیابی می کنید؟

  • خیر (94%٬ 409 رأی)
  • بله (6%٬ 28 رأی)

تعداد رأی دهندگان: 437
[ آرشیو نظرسنجی ]

Loading ... Loading ...

خبرنامه

برای اطلاع از به روزرسانی‌ها و دیگر اخبار مرتبط با سایت، در خبرنامه اینترنتی ما عضو شوید. توضیحات بیشتر...
پس از ارسال، پیامی به پست الکترونیک شما فرستاده می‌شود که باید روی لینکی که در پیام موجود است کلیک کرده تا عضویت شما قطعی گردد.

سامانه پیام کوتاه

جهت عضویت در سامانه پیام کوتاه بچه‌های قلم، عدد 22 را به شماره 30007227001212 ارسال نمایید.

  • آ – العالم
  • آ- پرس تی وی
  • ادواردو
  • برهه
  • پایگاه اینترنتی هیئت جوادالائمه علیه السلام
  • تا شهدا، با شهدا
  • تبیان مهدویت
  • سایت اختصاصی شهید "احمد کاظمی"
  • عمارنامه

به " بچه‌های قلم" امتیاز دهید.